Xen canh là trồng hai hoặc nhiều loại cây trồng khác nhau trên cùng một diện tích đất nhằm tăng hiệu quả canh tác trên đồng ruộng, tăng sự đa dạng sinh học, hạn chế côn trùng, sâu bọ gây hại cho cây trồng chính, hạn chế rủi ro ngay cả khi cây trồng chính bị thiệt hại hoặc không mang lại năng suất như mong đợi. Trồng xen cũng có tác dụng ngăn chặn dòng chảy của nước, hạn chế xói mòn ở những nơi triền dốc, hạn chế sự phát triển của cỏ dại.
Có thể trồng cây hàng năm chung với nhau hoặc trồng xen cây hàng năm với cây lâu năm hay kết hợp cùng các cây ngắn ngày khác. Các cây thứ cấp được trồng xen có tác dụng kích thích, dẫn dụ các côn trùng gây hại nhằm hạn chế sự phá hoại của chúng đối với cây trồng chính. Một số khác được trồng có tác dụng xua đuổi, phá vỡ khả năng sâu bệnh tấn công vào vật chủ. Các cây được trồng xen cũng là nơi trú ẩn của các loài động vật ăn thịt như ếch nhái, nhện săn mồi. Chúng sẽ tự động loại bỏ bớt các côn trùng gây hại cho cây trồng như châu chấu, rệp sáp mỗi khi bị gió thổi rơi xuống đất.
Cây xen canh có thể được trồng theo hàng thông thường như cây trồng chính hoặc cũng có thể trồng ngẫu nhiên. Thời điểm trồng cũng có thể khác nhau dựa vào đặc điểm của từng loại cây, có thể trồng cùng lúc với cây trồng chính, trồng sau khi vụ đầu tiên đã đến giai đoạn sinh sản nhưng trước khi nó sẵn sàng cho thu hoạch…
Để xen canh một cách hiệu quả cần xem xét các cấu trúc rễ của từng loại cây trồng, cao độ và độ rộng của tán lá, các mầm bệnh thường gặp của từng loại cây trồng nhằm hạn chế sự lây nhiễm.
Về nguyên tắc có thể trồng xen giữa những cây ưa nắng và cây ưa bóng nhằm tận dụng hiệu quả diện tích đất, tránh cạnh tranh ánh sáng với nhau, hay những cây có rễ hoạt động rộng ở tầng mặt có thể kết hợp trồng cùng cây có bộ rễ cắm sâu để khai thác tốt chế độ dinh dưỡng, tránh thất thoát, lãng phí khi bón phân.
Các loại cây trồng cùng họ không được khuyến khích trồng xen canh cùng nhau. Ví dụ, cà chua, cà tím và khoai tây đều cùng một họ, vì vậy chúng không có tác dụng tốt cho việc trồng xen, bởi sẽ thu hút các loài gây hại tương tự và dễ bị các bệnh tương tự.
