Gừng là một gia vị không thể thiếu của nhiều món ăn ngon, là một vị thuốc của nhiều bài thuốc chữa bệnh thường gặp. Hiểu đúng tính chất của gừng sẽ phát huy tối đa công dụng, nếu hiểu sai hậu quả cũng rất khôn lường!
Tính chất của gừng theo y học cổ truyền
Trong Y học cổ truyền, Gừng có tính cay, ấm đi vào 3 kinh là tỳ(lá lách), vị( dạ dày), Phế(phổi) có tác động làm phát biểu, tán hàn ôn trung, giải độc, tiêu đàm,… Thường thấy trong một vài vị thuốc cổ truyền, các thầy thuốc thường dặn người bệnh về khi sắc uống bỏ thêm 2-3 lát gừng sống, có thể để hạn chế bớt tính lạnh của các vị thuốc hàn, ngoài ra cách phối hợp này giúp cho ấm tỳ vị để dễ ngấm thuốc, gừng có tính cay nóng và đi vào kinh vị (dạ dày).
Việc làm ấm nóng kinh vị (dạ dày) có thể tăng cường tiêu hóa, đẩy lùi tác nhân có hại. Đau bụng do lạnh. Những bệnh do lạnh mà sinh ra, cảm phong hàn. Bên cạnh đó, tùy vào mục đích sử dụng, gừng có nhiều tác dụng khác nhau. Gừng sống còn được gọi là sinh khương có tác dụng phát tán phong hàn, chống nôn mửa. Can Khương hay gừng khô, có tính nóng và có thể đã bớt tính cay hơn gừng sống nên phù hợp sử dụng làm ấm tỳ vị. Gừng đốt có vị đắng, làm ấm can, thận; hư hỏa. Khương bì hay vỏ gừng có tác dụng lợi tiểu.
Tùy vào kỹ thuật bào chế gừng có thể giúp thầy thuốc tận dụng những ưu điểm cũng như hạn chế những tác dụng không mong muốn tùy thuộc mục đích khác nhau trong bệnh khác nhau ví dụ sinh địa nấu với gừng sẽ hạn chế bớt tính mát, có thể tránh hạ huyết áp quá nhanh. Tính cay, nồng, phát tán phong hàn của gừng kết hợp với bán hạ chế để giải độc. Sâm, đinh lăng, … thường được tẩm gừng sao qua để tăng tính ấm dẫn vào phế, vị, …
Những lưu ý khi sử dụng gừng
Các Y sĩ Y học cổ truyền cho biết đối với phụ nữ có thai mà ăn nhiều gừng làm ảnh hưởng không tốt cho thai nhi. Cũng chính do tính cay nóng mà ăn nhiều gừng gây tích nhiệt, đặc điểm dễ thấy là tích nhiệt vào mắt khiến mắt bị chảy ghèn nhiều. Đối với người bị trĩ, uống rượu kèm ăn gừng thì làm cho bệnh trĩ dễ tái phát. Người có ung nhọt thì ăn gừng vào sẽ càng phát triển ung nhọt.
Theo lí luận đông y: Gừng có vị cay nóng, nhiệt tính, ăn gừng khiến cơ thể dễ nóng bốc hỏa. Nếu bệnh nhân thuộc nhiệt tính thì dù là buổi sáng hay các mùa khác cũng không nên ăn nhiều gừng. Những người huyết áp cao, mặt hay đỏ, mồm miệng hay bị nhiệt, hay bị chảy máu chân răng thì không nên ăn gừng. Những người dễ bị lạnh, hàn tính, buổi tối mùa thu mà có ho do lạnh, đau bụng do lạnh, nôn mửa do lạnh, uống nước gừng nóng vào có thể giảm ho, giảm đau bụng, nôn mửa.
Trên đây là những lưu ý khi sử dụng Gừng, hy vọng rằng qua bài viết các bạn đã có được những hiểu biết cách sử dụng Gừng hiệu quả nhất.
Nguồn: Trường Cao đẳng dược Sài Gòn
